Etika AI ialah set prinsip untuk membangun dan menggunakan AI secara adil, telus, selamat dan bertanggungjawab. Ia menangani soalan seperti: adakah AI ini berlaku adil kepada semua orang? Adakah data digunakan dengan betul? Siapa bertanggungjawab apabila AI tersilap?
Isu utama dalam etika AI
Antaranya: bias (AI boleh mewarisi berat sebelah daripada data latihannya — contohnya pengesan teks AI yang menanda penutur bukan-natif Inggeris secara tidak adil), privasi (bagaimana data peribadi digunakan), ketelusan (adakah anda tahu yang anda bercakap dengan AI), dan akauntabiliti (siapa bertanggungjawab atas kesilapan). Pengesan teks AI tidak boleh dipercayai: satu kajian Stanford mendapati pengesan menanda 61.3% esei oleh penutur bukan-natif Inggeris sebagai dijana AI walaupun kesemuanya ditulis oleh manusia — bias serius terhadap penutur bukan-natif, yang relevan untuk pelajar Malaysia. Jangan layan keputusan pengesan AI sebagai bukti.
Etika AI dalam konteks Malaysia
Malaysia bukan ahli EU, jadi EU AI Act tidak terpakai di sini. Rangka kerja Malaysia ialah: (a) undang-undang perlindungan data yang berkuat kuasa — Akta Perlindungan Data Peribadi 2010 (PDPA) dengan pindaan 2024, di mana pelantikan Pegawai Perlindungan Data (DPO) mandatori, pemberitahuan pelanggaran data, dan hak mudah-alih data telah berkuat kuasa sejak 1 Jun 2025 (denda maksimum dinaikkan kepada RM1 juta); dan (b) untuk AI khusus, panduan etika bersifat sukarela — Garis Panduan Kebangsaan mengenai Tadbir Urus & Etika AI (AIGE), dilancarkan 20 September 2024 oleh MOSTI, diselaras oleh Pejabat AI Kebangsaan (NAIO) yang ditubuhkan pada akhir 2024 di bawah Kementerian Digital. Tiada Akta AI mengikat lagi. Jangan sekali-kali tulis «Malaysia tiada undang-undang AI atau data», dan jangan pula sirat seolah-olah rejim seperti EU AI Act terpakai. Pengawal selia data ialah Jabatan Perlindungan Data Peribadi (JPDP) di bawah Kementerian Digital.
Apa anda boleh lakukan
Sebagai pengguna: sahkan fakta penting kerana ai boleh mereka-reka maklumat dengan cara yang sangat meyakinkan (halusinasi). sentiasa semak fakta penting dengan sumber yang boleh dipercayai. Jangan masukkan data peribadi orang lain tanpa kebenaran, semak kualiti hasil terutama dalam Bahasa Melayu, dan berhati-hati dengan kandungan yang boleh mengelirukan seperti deepfake.
Tadbir urus dan kawalan data
Jika kawalan data paling penting bagi anda, platform dengan model sendiri dan pilihan self-host seperti osFoundry menjadi menarik: data boleh kekal dalam akaun anda sendiri atau pada mesin anda sendiri.
Baca juga
Ini ialah maklumat umum, bukan nasihat undang-undang atau cukai. Peraturan, harga dan tarikh akhir berubah; sila semak sumber rasmi.